Hukuk Terimleri Sözlüğü

Hukuki süreçlerde karşılaşabileceğiniz terimlerin anlaşılır açıklamaları. Bu sözlük, müvekkillerimizin hukuki süreçlerini daha iyi anlamalarına yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır.

Aile Hukuku

Anlaşmalı Boşanma: Eşlerin boşanma ve tüm sonuçları (velayet, nafaka, mal paylaşımı) üzerinde anlaşarak mahkemeye başvurduğu boşanma türüdür. Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması gerekir.
Çekişmeli Boşanma: Eşlerin boşanma veya sonuçları üzerinde anlaşamaması halinde mahkemenin iddia ve delilleri değerlendirerek karar verdiği boşanma davasıdır. Süre dosyanın koşullarına göre değişir.
Velayet: 18 yaşından küçük çocukların bakım, eğitim ve korunma sorumluluğunu ifade eden hukuki kavramdır. Boşanma halinde mahkeme, çocuğun üstün yararına göre velayet kararı verir.
Nafaka: Boşanma sonrasında eşe veya çocuklara ödenen mali destek. Yoksulluk nafakası (eş için), iştirak nafakası (çocuk için) ve tedbir nafakası (dava süresince) olmak üzere üç türü vardır.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi: Başka bir rejim seçilmemişse uygulanan yasal mal rejimidir. Kişisel mallar, edinilmiş mallar ve borçlar ayrılarak artık değer üzerinden katılma alacağı hesaplanır. Her mal doğrudan yarı yarıya bölünmez; evlilik ve edinim tarihleri önemlidir.
Mal Paylaşımı: Boşanma sonrasında evlilik süresince edinilen malların eşler arasında bölüştürülmesi sürecidir.

Ceza Hukuku

Gözaltı: Yakalanan kişinin hâkim önüne çıkarılıncaya veya serbest bırakılıncaya kadar özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Bireysel suçlarda en fazla 24 saat sürer.
Tutuklama: Kanuni koşullar ve ölçülülük gözetilerek uygulanan bir koruma tedbiridir. Soruşturmada sulh ceza hakimi, kovuşturmada mahkeme karar verir; bir mahkumiyet kararı değildir.
İddianame: Cumhuriyet savcısının, soruşturma sonucunda yeterli delil bulması halinde ceza davası açmak için mahkemeye sunduğu belgedir.
Temyiz: Mahkeme kararının hukuka uygunluğunun Yargıtay tarafından denetlenmesi için yapılan üst başvurudur.
İstinaf: İlk derece mahkemesi kararlarının Bölge Adliye Mahkemesi tarafından hem hukuki hem maddi yönden incelenmesi başvurusudur.
Uzlaşma: Belirli suçlarda mağdur ve şüpheli/sanığın uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşması halinde ceza davasının düşmesi kurumudur.
Beraat: Sanığın suçsuz bulunarak aklanması kararıdır. Yeterli delil bulunamadığında veya suçun kanıtlanamadığında verilir.

İş Hukuku

Kıdem Tazminatı: En az 1 yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesinin belirli nedenlerle sona ermesi halinde hak ettiği tazminattır. Her çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır.
İhbar Tazminatı: İş sözleşmesini fesheden tarafın, karşı tarafa bildirim sürelerine uymaması halinde ödemesi gereken tazminattır.
İşe İade Davası: İş güvencesi kapsamındaki işçilerin geçerli neden olmaksızın işten çıkarılmaları halinde açtıkları davadır. 30+ çalışanlı işyerinde, 6+ ay kıdemli işçiler için geçerlidir.
Arabuluculuk: Tarafların bağımsız ve tarafsız bir arabulucu yardımıyla uyuşmazlığı çözmeye çalıştığı yöntemdir. Kanunda sayılan işçilik alacakları ve işe iade gibi taleplerde dava şartıdır; her iş uyuşmazlığı bu kapsamda değildir.
Mobbing: İşyerinde sistematik olarak uygulanan psikolojik baskı, yıldırma ve taciz davranışlarıdır. Mağdur, haklı fesih ve tazminat talep edebilir.
İş Kazası: İşçinin işyerinde veya işle ilgili faaliyetler sırasında meydana gelen, ölüm veya yaralanma ile sonuçlanan olaydır.

Gayrimenkul Hukuku

Tapu İptal ve Tescil: Tapu kaydının gerçek hak durumunu yansıtmadığı durumlarda, hatalı kaydın iptali ve doğru hak sahibi adına tescil edilmesi için açılan davadır.
Kamulaştırma: Devletin veya kamu tüzel kişilerinin kamu yararı gerekçesiyle özel mülkiyetteki taşınmazları bedeli karşılığında satın almasıdır.
İmar Planı: Bir bölgedeki arazi kullanımını, yapılaşma koşullarını ve altyapı düzenini belirleyen resmi planlardır.
Kat Mülkiyeti: Bir binadaki bağımsız bölümlerin (daire, dükkan vb.) ayrı ayrı mülkiyet konusu olmasını sağlayan hukuki düzenlemedir.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu): Paylı veya elbirliği mülkiyetindeki taşınmazlarda ortakların anlaşamaması halinde mülkiyetin aynen taksim veya satış yoluyla sona erdirilmesi davasıdır.

Miras Hukuku

Veraset İlamı: Mirasçıların kim olduğunu ve miras paylarını gösteren resmi belgedir. Sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilir.
Vasiyetname: Mirasbırakanın ölümünden sonra malvarlığının dağıtımına ilişkin iradesini açıkladığı hukuki belgedir. El yazılı, resmi ve sözlü olmak üzere üç türü vardır.
Saklı Pay: Yasal mirasçıların kanun tarafından korunan minimum miras payıdır. Mirasbırakan tasarruflarıyla bu payı ihlal ederse tenkis davası açılabilir.
Tenkis Davası: Mirasbırakanın saklı payı ihlal eden ölüme bağlı veya sağlararası tasarruflarının indirilmesi (tenkis edilmesi) için açılan davadır.
Miras Reddi: Mirasçının mirası 3 ay içinde sulh mahkemesine beyanda bulunarak reddetmesidir. Mirasbırakanın borçlarından da kurtulmayı sağlar.
Muris Muvazaası: Mirasbırakanın sağlığında, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı danışıklı (muvazaalı) satış işlemidir. Mirasçılar tapu iptal davası açabilir.

Ticaret Hukuku

Konkordato: Mali güçlük içindeki borçlunun alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yapılandırması sürecidir. Mahkeme denetiminde yürütülür.
İflas: Borçlarını ödeyemeyen ticari işletmenin mahkeme kararıyla tüm malvarlığının alacaklılara dağıtılması sürecidir.
Limited Şirket: En az 1, en fazla 50 ortakla kurulan şirket türüdür. 1 Ocak 2024'ten itibaren yeni kuruluşlarda asgari sermaye 50.000 TL'dir. Ortakların sermaye, ek ve yan edim yükümlülükleri ile kamu borçlarına ilişkin özel sorumluluk kuralları ayrıca değerlendirilir.
İcra Takibi: Alacaklının borçludan alacağını tahsil etmek için icra müdürlüğü aracılığıyla başlattığı yasal takip sürecidir.