Karşılıksız Çek ve Protestolu Senet Nasıl Tahsil Edilir? (Kambiyo Takibi ve Haciz Rehberi)

Kısa Cevap

Çek, bono ve poliçe kanuni koşulları varsa kambiyo takibine konu olabilir. İbraz, itiraz ve ödeme süreleri önemlidir; haciz kararı veya takip başlatılması tahsilat garantisi oluşturmaz.

Çek veya Senet Ödenmediğinde Atmanız Gereken İlk Adımlar

Alacağın tahsil kabiliyetini kaybetmemesi adına şu adımları derhal atın:

• İbraz Süresini Kontrol Edin: Aynı yerde ödenecek çek için on gün, başka yerde ödenecek çek için kural olarak bir ay; ülkeler ve kıtalar arası çeklerde ayrıca TTK m.796 koşulları uygulanır. Süresinde ibraz edilmemesi kambiyo yolunu ve başvuru haklarını etkiler; temel ilişkiden doğan haklar ayrıca değerlendirilir.

• Bankanın Yasal Sorumluluk Tutarını Tahsil Edin: Karşılıksız çıkan çekte banka, kanunen belirlenen yasal karşılık tutarını (yaprak başına yasal garanti bedeli) çek hamiline peşin ödemekle yükümlüdür. Bu parayı bankadan anında talep edin.

• İhtiyati Haczi Değerlendirin: Alacak, vade, teminat ve yaklaşık ispat koşullarıyla ihtiyati haciz istenebilir. Aynı gün karar ve bütün hesapların bloke edilmesi garanti değildir; alacakla sınırlılık gözetilir.

• Usul Ve Belge İncelemesi: Kambiyo takipleri; 5 günlük itiraz, 10 günlük ödeme süreleri ve İcra Ceza Mahkemesi şikayet süreleri gibi katı kurallara bağlıdır.

• Yargılama Süreci: Kambiyo Takibi, İhtiyati Haciz ve Adli Para Cezası

Kambiyo senetlerine dayalı alacak tahsilatında izlenen yasal aşamalar şunlardır:

1. İhtiyati Haciz ile Mal Kaçırmanın Önlenmesi

Asıl icra takibinden önce yetkili Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurulur:

Karşılıksız çek veya protestolu senet ibraz edilerek borçlunun taşınır, taşınmaz tüm mal varlığına tensiple birlikte ihtiyati haciz konulması istenir.

Karar çıkar çıkmaz borçlunun kapısına icra memurlarıyla gidilebilir; bankadaki mevduatları dakikalar içinde haczedilir.

2. Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yolu (Örnek No: 10)

Alacaklı genel icra takibi yerine kambiyo senetlerine özgü hızlı yolu işletir:

• Borçluya icra dairesinden Örnek No: 10 ödeme emri gönderilir.

Borçlunun bu takibe itiraz süresi yalnızca 5 gün, borcu ödeme süresi ise 10 gündür.

Borçlu sıradan takiplerde olduğu gibi icra dairesine gidip tek bir cümleyle takibi durduramaz. İtirazını doğrudan İcra Hukuk Mahkemesi'ne yapmak ve borcu ödediğini noter makbuzu veya banka dekontuyla ispatlamak zorundadır. Aksi halde takip kesinleşir ve doğrudan satış aşamasına geçilir.

3. Çek Kanunu Kapsamında Hapis Cezası (İcra Ceza Mahkemesi)

• Karşılıksız çek keşide etmek kanunen suçtur:

Çekin karşılıksız kaldığının öğrenilmesinden itibaren 3 ay ve her halükarda çekin ibrazından itibaren 1 yıl içinde İcra Ceza Mahkemesi'ne şikayette bulunulur.

5941 sayılı Kanun m.5 uyarınca şartları oluşan kişi hakkında adli para cezası ve çek düzenleme yasağı gündeme gelir. Para cezası gün esasına göre hesaplanır; karşılıksız kalan tutar bakımından kanuni alt sınır gözetilir. Ödenmeme hâlindeki infaz ile çek borcunun ödenmesinin etkisi ayrı değerlendirilir; ceza süreci tahsilatı garanti etmez.

Çek ve senet alacaklarında ibraz, zamanaşımı ve takip süreleri önemlidir. İhtiyati haciz, takip ve ceza başvuruları farklı koşullara tabidir; takip başlatılması tahsilatı garanti etmez.

---

Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre süreler ve hukuki yollar değişebilir. Bu metin kişiye özel hukuki görüş veya sonuç taahhüdü içermez.